Żarski Henryk / Ratusz / 44 x 56 / tech. papier - tempera

Henryk Żarski urodził się prawdopodobnie 22 kwietnia 1944 roku w Jabel-Waren
w Niemczech, dokąd zostali wywiezieni na roboty jego rodzice podczas II wojny światowej.
Do Polski przyjechał w 1947 roku z transportem dzieci, wraz ze starszym o trzy lata bratem.
Dane osobowe Henryka Żarskiego zostały ustalone na podstawie informacji na zapisanej
niewyraźnie kartce papieru, którą miał przy sobie, relacji brata i małżeństwa Jamrozów
z Kalska w gminie Międzyrzecz (chcieli go adoptować, na co nie zgodził się sąd
w Świebodzinie z powodu braku metryki Żarskiego; jego akt urodzenia został sądownie
nadany dopiero w 1961 roku). Losy rozdzielonego z Henrykiem brata nie są znane, nie
odnaleziono także rodziców.
Do osiemnastego roku życia Żarski przebywał w różnych placówkach, m.in. w zakładzie
opiekuńczym w Gorzowie, domach dziecka – w Przełazach, Babimoście, szpitalu
w Świebodzinie, Państwowym Pogotowiu opiekuńczym w Nowej Soli i najdłużej (1953 –
1962) u sióstr szarytek w DPS w Zdunach, gdzie został ochrzczony i przystąpił do I Komunii
Świętej. Od 1962 roku , z krótkimi przerwami, jego miejscem zamieszkania był Dom Opieki
Społecznej w Pakówce, gdzie pracował m.in. w ogrodzie. Mylne diagnozy i nieodpowiednia
terapia powodowały jego izolację. Uważany był za niemowę. W 1969 roku dostał rentę
inwalidzką. W latach 1989 – 1991 mieszkał w gospodarstwie rolnym w Trzeboszu, gdzie
pracował jako robotnik. Wrócił jednak do Domu Opieki Społecznej w Pakówce. Od 1993 do
2018 roku przebywał w filii tej placówki, w hostelu – domu dla usamodzielniających się
podopiecznych w Bojanowie. Ponownie wrócił do Pakówki, gdzie mieszka do dziś.
Jego prawną opiekunką od 2009 roku jest Małgorzata Szymczak.
Pierwsze prace Żarskiego, rysowane ołówkiem i kredkami na papierze, kartonach po butach,
oderwanych kawałkach tektury, zaczęły powstawać ok 1988 roku. Początkowo nikt nie
traktował poważnie jego „bohomazów”. Talent plastyczny Żarskiego odkrył Stanisław
Wałkiewicz, wieloletni dyrektor DPS w Pakówce. Pierwszą indywidualną wystawę
twórczości Henryka Żarskiego zorganizowała w 1993 roku Bożena Gniatkowska w Domu
Kultury w Bojanowie. Po tym wydarzeniu dyr. Wałkiewicz zatrudnił do
indywidualnej pracy z Żarskim instruktorkę z bojanowskiego Domu
Kultury – Irenę Okamfer, która nauczyła go technik malarskich i pomogła rozwinąć jego
specyficzne widzenie świata. Wtedy tez zaczął otwierać się na świat i kontakty z ludźmi,
zaczął mówić, choć do dziś jest dość oszczędny w słowach. Promotorką
Żarskiego, później badaczką biografii artysty, była pracująca w DPS Aleksandra Wałkiewicz,
jego opiekunka w Bojanowie. Dzięki Stanisławowi i Aleksandrze Wałkiewiczom po
pierwszej wystawie Żarski zaczął jeździć na plenery plastyczne (m.in. do Pakosławia), na
wernisaże i wystawy zbiorowe, na których prezentowano prace twórców nurtu tzw. art brut,
ale coraz częściej - na indywidualne. Obrazami Żarskiego zainteresowali się kolekcjonerzy
(m.in. Andrzej Kwasiborski), krytycy sztuki. Prof. Aleksander Jackowski, jeden z
największych znawców art brut, określił Żarskiego artystą „znakomitym”. Inni zaczęli
nazywać go „Nikiforem z Pakówki”. Prace plastyczne Żarskiego prezentowane były na
kilkudziesięciu wystawach w Polsce i za granicą, m.in. w Holandii, Belgii, Danii, Niemczech,
Francji, Słowacji, Szwajcarii, Stanach Zjednoczonych. Dzięki sprzedaży obrazów Żarski
podróżował po Europie – był w Belgii, Holandii, Luksemburgu, Hiszpanii, we Włoszech.
Zdobył wiele nagród na przeglądach i konkursach plastycznych. Jego obrazy znajdują się
Collection de L’Art Brut w Lozannie (jest jednym z zaledwie czterech polskich artystów,
którego prace trafiły do najbardziej prestiżowej w Europie kolekcji art brut), w Henry Boxer
Gallery w Londynie i innych galeriach oraz w polskich i zagranicznych kolekcjach
prywatnych.

Henryk Żarski, obok Epifaniusza Drowniaka (Nikifora Krynickiego), Marii Wnęk, Edmunda
Monsiela, Stanisława Zagajewskiego, Adama Dembińskiego, jest dziś uważany za
najwybitniejszego przedstawiciela art brut w Polsce